Co to jest plan porodu, jak go stworzyć oraz co powinien zawierać?

Zgodnie z nowym standardem opieki okołoporodowej, który wszedł w życie 8. kwietnia 2011r., każda kobieta ciężarna powinna mieć możliwość przygotowania tzw. planu porodu wspólnie ze swoim lekarzem lub położną. Niestety jeszcze zbyt mało kobiet w Polsce wie o istnieniu planu porodu, także personel medyczny rzadko informuje pacjentki o możliwości stworzenia takiego planu oraz o korzyściach z niego wynikających. Mimo rozporządzenia Ministra Zdrowia dotyczącego planu porodu nie wszystkie placówki stosują się do jego wymagań dlatego nie ma pewności, że personel zapozna się z Twoimi oczekiwaniami odnośnie porodu. Aby uniknąć rozczarowań warto wcześniej skontaktować się ze szpitalem, w którym zamierzacie rodzić i zapytać jakie są szanse na spełnienie Waszych życzeń. Jeśli w danym szpitalu nie realizuje się głównych zaleceń zawartych w standardzie opieki okołoporodowej można złożyć skargę do dyrekcji szpitala lub Rzecznika Praw Pacjenta. W następnej kolejności poszukajcie szpitala, w którym respektowane będą Wasze preferencje odnośnie porodu.

Plan porodu to rodzaj dokumentu zawierający oczekiwania kobiety co do przebiegu porodu, ale nie tylko. Dobrze jest zawrzeć w nim wszelkie istotne dla Was kwestie, począwszy od momentu przyjęcia do szpitala, przez kolejne okresy porodu, wczesny połóg oraz opiekę nad Tobą i dzieckiem. W planie możesz zapisać m.in. swoje życzenia odnośnie miejsca i warunków porodu, obecności osób towarzyszących, korzystania ze znieczulenia, wyboru pozycji do porodu, zgody na stosowanie konkretnych zabiegów medycznych (np. założenie wenflonu, nacięcie krocza, indukcja porodu) oraz wiele innych ważnych informacji.

Plan porodu daje matce możliwość współdecydowania o jego przebiegu oraz poczucie świadomego uczestnictwa w porodzie. Ponadto stwarza konieczność lepszego przygotowania się kobiety do porodu, a wyjawienie swoich oczekiwań powoduje, że rodząca staje się partnerką dla personelu medycznego, przez co poród przebiega sprawniej. Dodatkowo w momencie przyjęcia do szpitala i w sytuacji stresu kobiety bardzo często zapominają poruszyć z lekarzem/położną istotne dla nich kwestie i również dlatego tak przygotowany dokument stanowi dla nich dużą pomoc.

Personel szpitala powinien zapoznać się i dostosować do Twojego planu porodu w sytuacji gdy poród przebiega prawidłowo. Natomiast w przypadku zagrożenia zdrowia/życia Twojego lub dziecka  plan porodu przestaje mieć większe znaczenie – wówczas lekarz i położna podejmują czynności chroniące kobietę i dziecko przed niebezpieczeństwem oraz powikłaniami. Jeśli w swoim planie porodu zaznaczysz, że nie zgadzasz się np. na stosowanie podczas Twojego porodu oksytocyny, a według personelu zaistnieją wskazania do jej podania, w każdej sytuacji powinnaś zostać zapytana o zgodę oraz poinformowana o korzyściach i wadach zastosowanych działań. Tak więc do planu porodu należy podchodzić elastycznie, pewnych sytuacji nie da się przewidzieć dlatego równie ważne jest respektowanie oczekiwań przyszłej matki jak i zrozumienie znaczenia udziału lekarza i położnej w porodzie.

Jeżeli Twoja ciąża przebiega fizjologicznie to wstępny zarys planu porodu możesz wykonać w 7-8 miesiącu ciąży. Możesz do pomocy zaangażować swojego partnera ponieważ decydując się na poród rodzinny wiele decyzji dotyczy także jego osoby. Gotowy plan porodu powinnaś mieć przygotowany w dwóch egzemplarzach – jeden zatrzymujesz dla siebie i zabierasz go ze sobą na porodówkę, drugi wręczasz położnej, która będzie odbierać Twój poród.

Poniżej zamieszczamy najważniejsze punkty, które powinny znaleźć się w Waszym planie porodu. Jest to przykładowa lista zagadnień dlatego pamiętaj o konieczności podjęcia rozmowy na ten temat z doświadczoną osobą.

• MIEJSCE I WARUNKI PORODU

- rodzaj sali (jednoosobowa, z toaletą itd.)

- możliwość stworzenia intymnej atmosfery (muzyka, przygaszone światło)

- obecność osoby towarzyszącej (czy będziesz rodzić sama, z mężem, siostrą, mamą, doulą)

- obecność studentów podczas porodu

• PORÓD

- czy chcesz by Twój poród przebiegał w sposób naturalny

- poród bez zbędnych zabiegów medycznych (napisz jakie ingerencje mogłabyś zaakceptować a jakich chciałabyś uniknąć)

- możliwość picia/jedzenia podczas porodu

- wydawanie dźwięków podczas porodu

- konieczność pytania Cię o zgodę na wykonanie konkretnych czynności medycznych

- możliwość korzystania w I okresie porodu z materaca, worka sako, piłki

- możliwość przyjmowania dowolnych pozycji w I okresie porodu (poród aktywny)

- monitorowanie aparatem KTG (w przypadku braku wskazań do ciągłego zapisu KTG nie ma konieczności długotrwałego podłączania pacjentek do aparatu KTG)

- znieczulenie (czy chcesz korzystać z naturalnych metod łagodzenia bólu porodowego, czy dopuszczasz ewentualność podania znieczulenia – na jakim etapie porodu i jaka forma znieczulenia)

- wybór techniki parcia

- prośba o ochronę krocza

- zgoda na nacięcie krocza

- stymulacja porodu (podanie oksytocyny, przebicie pęcherza płodowego)

- w razie komplikacji czy dopuszczasz możliwość zakończenia porodu np. przez cesarskie cięcie

• PO PORODZIE

- kto ma przeciąć pępowinę

- umożliwienie kontaktu „skóra do skóry”

- kiedy dziecko ma zostać zważone/zmierzone (od razu po porodzie czy po zakończeniu pierwszego kontaktu)

- czy chcesz żeby dziecko okryto pieluszkami, które przyniosłaś z domu

- pierwsze przystawienie do piersi jeszcze na Sali porodowej

• NA ODDZIALE

- czy chcesz żeby dziecko było cały czas z Tobą na Sali

- czy będziesz sama zajmować się dzieckiem (kąpać, przewijać)

- czy oczekujesz pomocy ze strony personelu szpitala w aspekcie opieki nad noworodkiem

- możliwość obecności Twojej lub męża podczas wszystkich zabiegów i czynności wykonywanych przy noworodku

- czy będziesz karmić piersią

- czy wyrażasz zgodę na dokarmianie noworodka

- czy oczekujesz konsultacji laktacyjnej

- czy zgadzasz się na szczepienia dziecka w szpitalu (czy chcesz by użyto w tym celu szczepionek, które kupiliście)

• INFORMACJE DODATKOWE

- czy chorujesz przewlekle (np. nadciśnienie tętnicze, cukrzyca)

- grupa krwi ( gdy Rh-)

- czy masz kłopoty ze wzrokiem/słuchem

- tendencja do omdleń

- wszystko, co wydaje Ci się ważne i może mieć znaczenie dla przebiegu Twojego porodu i hospitalizacji.

Coraz większymi krokami zbliżają się narodziny Waszego dziecka. Z pewnością Ty i Twój partner wyczekujecie tej chwili z niecierpliwością. Jesteście podekscytowani i pełni obaw.Ale czy wiesz już kogo chciała byś mieć przy sobie podczas porodu? Czy osoba, która ma być przy Tobie, idzie tam bo tego chce?Poród jest bardzo ważnym wydarzeniem w Waszym życiu, równie ważne jest  kto z Tobą będzie na sali porodowej, dlatego należy poważnie przemyśleć tą decyzję.

WYBÓR OSOBY TOWARZYSZĄCEJ

Ważne jest aby w tej wzniosłej chwili był przy Tobie ktoś bliski. Jeśli poród odbywa się w Twoim domu, możesz mieć wokół siebie tyle bliskich Ci osób, ile tylko zechcesz. Niestety szpitale ze względów sanitarnych lub logistycznych ogranicza liczbę osób do jednej. Jeśli zdecydowaliście, że to Twój partner będzie z Tobą przy porodzie, powinnaś zapytać go czy na pewno chce tam z Tobą być. Nie powinnaś wywierać na nim presji. Dla większości mężczyzn obecność przy porodzie może okazać się zbyt trudnym doświadczeniem. W szczególności trudno jest mu patrzeć, jak ukochana osoba cierpi. Poczucie bezradności i nieumiejętności pomocy jakie może mu towarzyszyć, jest obezwładniające, może być dużym wstrząsem i stresem. Niektóre badania wykonywane na sali porodowej lub procedury porodowe mogą być odbierane przez niego jako drastyczne.

Twój partner  będzie chciał wspierać Cię emocjonalnie, sprawdzić się w roli przyszłego ojca i Twego męża, ale intensywność doznań może go przerosnąć. Niewątpliwie jego obecność w pierwszym okresie porodu jest zarówno dla Ciebie jak i dla niego ogromnie ważna. Daj mu możliwość samodzielnego podjęcia decyzji czy chce być obecny do chwili narodzin.

Jeśli okaże się że  partner nie jest gotowy aby towarzyszyć Tobie na sali porodowej, może zastąpić go Twoja mama, teściowa, siostra, przyjaciółka. Ich obecność na pewno podniesie Cie na duchu. Jeśli jesteście bliskimi dla siebie osobami, one również będą emocjonalnie zaangażowane, będą odczuwać niepokój, lęk, stres. Dlatego bardzo ważne jest przygotowanie Twojej przyjaciółki, siostry lub innej bliskiej osoby tak samo jak jak Twojego partnera. Dość istotne jest również, aby mieć kogoś w „zastępstwie”.

OPIEKA W CIĄŻY – PRACOWNICY SŁUŻBY ZDROWIA

Doula

Jest to doświadczona osoba, która towarzyszy kobiecie przy porodzie,                                                       zapewnia wsparcie emocjonalne i pomoc przed porodem, w jego trakcie i po narodzinach dziecka.

Doula zapewnia praktyczną opiekę i daje wsparcie kobiecie rodzącej, oprócz tego jest łącznikiem pomiędzy Tobą a personelem medycznym.

Jeśli zdecydujesz się wynajęcie Douli do porodu powinnaś znaleźć osobę odpowiednio przeszkoloną, z która nawiążesz dobry kontakt. Wybierając Doule zapytaj o jej referencje i doświadczenie. Sprawdź jak długo pracuje w tej roli i w ilu porodach już brała udział. Doula powinna być do Twojej dyspozycji na 3 tygodnie przed planowana datą porodu i 3 tygodnie po porodzie.

ZAPAMIĘTAJ

• Wybór osoby towarzyszącej w czasie porodu, należy do Ciebie.
• Jeśli Twój partner nie chce bezpośrednio uczestniczyć w porodzie, nie zmuszaj go. Może później sam spontanicznie zmieni swoją decyzję.
• Miej kogoś z rodziny „w gotowości”. Gdyby wybrana przez Ciebie osoba nie mogła Ci towarzyszyć.
• Osobą odpowiedzialną za prowadzenie porodu jest położna. W przypadku komplikacji przy porodzie będzie obecny lekarz.
• Jeśli rozważasz wynajęcie Douli, sprawdź jej doświadczenie.
• Jeśli poza położną i ginekologiem na sali porodowej będą obecni inni lekarze, dowiedz się, jaka jest ich rola.
• W razie wątpliwości pytaj o wszystko. Dzięki temu lepiej zrozumiesz, co się dzieje z Tobą i Twoim dzieckiem.

Naturalne metody indukcji porodu

Co zrobić gdy termin porodu już minął a ty jeszcze masz maleństwo pod sercem? Dla uspokojenia niektórych mam w dzisiejszym wpisie zostanie poruszony temat naturalnych metod indukcji porodu. To, że nadeszła już wyznaczona przez lekarza prowadzącego data porodu to nie znaczy, że dziecko jest już gotowe na przywitanie się ze światem.

Jak wyznaczyć termin porodu?

Nie ma jednego sposobu, który sprawdzał by się w 100% jeśli chodzi o obliczanie terminu porodu. Zawsze podawana data jest datą orientacyjną. Jedynie 5% dzieci rodzi się w terminie, pozostałe dzieci rodzą się pomiędzy 38 a 42 tygodniem ciąży. Najdokładniejszą metodą na określenie terminu porodu są dane zebrane podczas USG z pierwszego trymestru. W takim przypadku dokładność terminu narodzin maluszka może być nawet z dokładnością do +/- 7 dni.

W kolejnych badaniach USG ta dokładność jest już mniejsza. Ultrasonografia robiona pomiędzy 14 a 20 tygodniem ciąży daje nam wynik 10 dni, miedzy 21 a 30 ->14 dni, zaś miedzy 31 a 42 tygodniem aż 21 dni!

Drugą metodą za pomocą której wyznaczany jest termin porodu jest to reguła Naegelego, która zakłada, że cykl trwa 28 dni a owulacja nastąpiła 14 dnia. Termin porodu liczony jest od pierwszego dnia ostatniej miesiączki, a oto dokładny wzór:

Termin porodu = 1 dzień ostatniej miesiączki + 7dni – 3 miesiące + 1 rok

Naturalne metody indukcji porodu

Możesz zastosować się do naszych wskazówek jeśli ukończyłaś 40(!) tydzień ciąży lub więcej. W innych przypadkach nie wykonuj tych metod, ponieważ może dojść do porodu przedwczesnego. Metody które zostaną opisane poniżej nie zadziałają u każdej z Pań i można je wykonać gdy Twoje ciało jest gotowe do porodu. Oto przykłady naturalnych metod indukcji porodu:

• Intymne doznania

W takim przypadku seks jest rzeczą mile widzianą, ponieważ męskie nasienie zawiera prostoglandyny. Czyli jest to hormon przyspieszający dojrzewanie szyjki macicy i jej rozwieranie. Co więcej w momencie przeżywania orgazmu w ciele kobiety jest wydzielana oksytocyna- hormon odpowiadający między innymi za wywoływanie skurczy macicy.  

• Stymulacja brodawek

Metoda jest zaleca przez położne z tym, że najlepiej robić to rozważnie. Stosowana jest do indukcji porodu jak również gdy akcja porodowa się zatrzymała. Piersi należy masować oddzielnie, uchwyć brodawkę między kciuk a pozostałe palce dłoni. Rolować i delikatnie wyciągać przez 2 minuty, po czym odpocznij na 3 minuty. Cykl można powtarzać przez 20 minut w przedstawionym schemacie. Stymulacja brodawek powoduje wypływ oksytocyny. Jeśli skurcze będą pojawiały się co 3 minuty i trwają minutę i dłużej, możesz już zaprzestać stymulacji.

• Spacer (ogólny ruch)

Jak wiadomo ruch sprzyja wystąpieniu skurczów. Możesz wybrać swoją ulubioną metodę wysiłku, ponieważ siła grawitacji sprzyja obniżaniu się dziecka w kanale rodnym. Moja propozycją jest włączenie ulubionej muzyki i taniec z ukochanym (wykonuj obszerne ruchy biodrami). 

• Akupresura

W tym przypadku proponuję wybrać się do specjalisty z dzieciny akupresury, ponieważ bardzo ważny jest sposób ucisku i ich miejsca wykonywania.  Między innymi można masować wgłębienia na szczycie ramion. Jeśli trafisz na odpowiedni punkt poczujesz wyraźny ból przy ucisku.

• Herbata malinowa

Jes to metoda zalecana przez położne w okresie porodu jak również w połogu. Napar można przygotować samemu w domu z 3-4 łyżek suszu herbaty malinowej zalanej pół litrem wody, który należy gotować przez parę minut. Zaleca się picie herbaty malinowej nawet 3 razy dziennie.

• Olejek szałwiowy

Olejek szałwiowy pobudza i następnie wzmacnia skurcze macicy. Wygodną metodą jest dodanie kilku kropli (10-15) do kąpieli lub pomoc partnera który wykona masaż z 10-15 kropli olejku migdałowego rozprowadzonych w ¼ szklanki.

Metody naturalnej indukcji porodu są rzeczą starą jak świat i każda starsza Pani może ci coś o tym powiedzieć. Warto mimo wszystko się zastanowić i porozmawiać z lekarzem prowadzącym ciążę o ich zastosowaniu. Czasami wystarczy odrobina cierpliwości, zanim zaczniesz chodzić na długie spacery, myć okna. Taka aktywność może okazać się dla ciebie bardzo męcząca przez co przyniesie więcej szkody niż pożytku. Zaś ciepłe kąpiele z olejkami czy seks na pewno nie zaszkodzą a mogą wam bardzo umilić wieczorny czas.